7.Sınıf Fiillerde Yapı – 2
Bazen fiiller tek başına yetmez, bir takım arkadaşına ihtiyaç duyar! ‘Fiillerde Yapı’ testimizin bu bölümünde kelimelerin nasıl bir araya gelerek “birleşik fiil” oluşturduğuna odaklanıyoruz. “Yardım etmek”, “gidebilmek”, “göze girmek” arasındaki yapısal farkları bulabilir misin?
Test Tamamlandı!
7. Sınıf Fiillerde Yapı Testi – 2 ve Birleşik Fiiller
Fiillerde Yapı konusunun finalini yapıyoruz. Basit ve türemiş fiilleri öğrendikten sonra, şimdi en az iki sözcüğün birleşmesiyle oluşan Birleşik Fiiller dünyasına giriyoruz. Bu testte, “Yardımcı Eylemle Kurulan”, “Kurallı Birleşik” ve “Anlamca Kaynaşmış” fiilleri birbirinden ayırt etmeyi ve hangisinin bitişik hangisinin ayrı yazıldığını öğreneceksin.
1. Yardımcı Eylemle Kurulan Birleşik Fiiller
Bir isim ile “etmek, olmak, eylemek, kılmak, buyurmak” yardımcı eylemlerinin birleşmesiyle oluşur.
Kural: İsimde ses türemesi veya ses düşmesi varsa bitişik, yoksa ayrı yazılır.
Örnek (Ayrı): Yardım etmek, Hasta olmak, Terk etmek.
Örnek (Bitişik): Sabretmek (Sabır-etmek, ünlü düşmesi), Hissetmek (His-etmek, ünsüz türemesi).
2. Kurallı Birleşik Fiiller (Özel Kurallar)
İki fiilin belirli kurallarla birleşmesidir. Her zaman bitişik yazılırlar. 4’e ayrılır:
Yeterlilik (-ebilmek): Gücü yetme veya olasılık bildirir. (Çözebilirim). Olumsuzu çok önemlidir: Çözemem.
Tezlik (-ivermek): Çabukluk bildirir. (Gidiver, Yapıver).
Sürerlik (-edurmak, -ekalmak, -egelmek): Eylemin devam ettiğini bildirir. (Gidedur, Bakakalmak).
Yaklaşma (-eyazmak): Az kalsın olacaktı anlamı katar. (Düşeyazdım).
3. Anlamca Kaynaşmış (Deyimleşmiş) Birleşik Fiiller
Sözcüklerden en az birinin gerçek anlamını yitirmesiyle oluşur. Genellikle deyimler bu gruba girer.
Örnek: Gözden düşmek, Küplere binmek, Vazgeçmek (Kalıplaşmış bitişik yazılır), Başvurmak.
Neden Testvakti.net?
Testvakti.net, zor kuralları basitleştirir.
Yeterlilik Olumsuzu: “Gelebilirim”in olumsuzunun “Gelemem” olduğunu (-ebil düşer, -e kalır) gösteren çeldirici sorular.
Yazım Kuralları: Hangi birleşik fiilin ayrı, hangisinin bitişik yazıldığını ses olaylarına göre öğreten içerik.
Tür Ayrımı: Deyim halindeki fiillerle yardımcı eylemleri karıştıranlar için ayırt edici örnekler.
Sıkça Sorulan Sorular
“Vazgeçmek” neden bitişik yazılır?
“Vaz” ve “Geçmek” kelimeleri birleşirken ses düşmesi veya türemesi olmaz ancak bu kelime anlamca kaynaşmış ve kalıplaşmış olduğu için istisnai olarak bitişik yazılır.
Yeterlilik fiilinin olumsuzunda “-bil” eki neden düşer?
Kural gereği yeterlilik fiili olumsuz yapılırken “-bil” kısmı atılır, sadece “gücü yetme” anlamını veren “-a/-e” sesi kalır. (Yap-a-bil-irim -> Yap-a-m-am).