5.Sınıf Cümlede Anlam-2
Bir cümlenin kişisel bir görüş mü (öznel) yoksa kanıtlanabilir bir bilgi mi (nesnel) olduğunu ayırt edebilir misin? ‘Cümlede Anlam’ testimizin bu ikinci bölümünde, bu iki önemli kavramı ne kadar iyi bildiğini sına. Yorumlarını ve gerçekleri ayırt etme zamanı!
Test Tamamlandı!
5. Sınıf Söz Gruplarında Anlam Testi Çöz ve Kültürünü Konuştur
Türkçemiz, az sözle çok şey anlatan ifadelerle doludur. 5. Sınıf Söz Gruplarında Anlam Testi Çöz-1 sayfamızda, kalıplaşmış sözlerimiz olan Deyimleri, atalarımızın tecrübelerini aktaran Atasözlerini ve ünlü kişilerin söylediği Özdeyişleri (Vecizeleri) öğreneceksin. Özellikle “Etekleri zil çalmak” ile “Damlaya damlaya göl olur” arasındaki farkı (Biri durum, biri öğüt) kavramak için sitemizdeki ücretsiz online test imkanlarından hemen faydalanabilirsin.
1. Deyimler (Durum Bildiren Kalıplar)
Genellikle gerçek anlamından uzaklaşmış, en az iki kelimeden oluşan ve anlık bir durumu ifade eden kalıplaşmış sözlerdir.
Özellikleri:
Öğüt Vermez: Sadece o anki durumu (sevinç, korku, şaşkınlık) anlatır.
Mastar Halindedir: Genellikle sonu -mek / -mak ile biter. (İstisnalar: “Ağzı kulaklarına varmak” gibi cümle şeklinde olanlar da vardır ama azdır).
Mecazlıdır: Kelimeler genellikle gerçek anlamı dışındadır.
Örnekler:
Etekleri zil çalmak: Çok sevinmek.
Gözden düşmek: Değerini kaybetmek.
Kulağına küpe olmak: Bir olaydan ders çıkarmak.
Burnundan solumak: Çok sinirlenmek.
2. Atasözleri (Öğüt Veren Tecrübeler)
Atalarımızın uzun denemeler ve gözlemler sonucunda söylediği, öğüt veren ve genel kural niteliği taşıyan kalıplaşmış sözlerdir.
Özellikleri:
Anonimdir: Kimin söylediği belli değildir.
Öğüt Verir: Bir ders çıkarmanızı ister.
Geneldir: Her zaman ve herkes için geçerlidir.
Kalıplaşmıştır: Kelimelerin yeri değiştirilemez. (“Sakla samanı” yerine “Sakla otu” denemez).
Örnekler:
Damlaya damlaya göl olur: (Tasarruf öğüdü).
Ayağını yorganına göre uzat: (Bütçe öğüdü).
Gülme komşuna, gelir başına: (Empati öğüdü).
3. Deyim ve Atasözü Arasındaki Fark (Altın Kural)
En çok karıştırılan bu iki türü ayırt etmek için şu taktiği kullan:
Öğüt var mı?
Evet $\rightarrow$ Atasözü (Örn: İşleyen demir ışıldar. -> Çalış diyor).
Hayır $\rightarrow$ Deyim (Örn: Göz boyamak. -> Sadece kandırmayı anlatıyor, yap/yapma demiyor).
Cümle mi, Söz Grubu mu?
Cümle (Yargı bildirir) $\rightarrow$ Genelde Atasözü.
-mek/-mak ile biter $\rightarrow$ Genelde Deyim.
4. Özdeyişler (Vecizeler)
Tıpkı atasözü gibi özlü ve ders vericidir ancak farkı şudur: Söyleyeni Bellidir.
Mustafa Kemal Atatürk: “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.”
Mevlana: “Ya olduğun gibi görün, ya göründüğün gibi ol.”
Descartes: “Düşünüyorum, öyleyse varım.”
Neden Testvakti.net?
Testvakti.net, kültür bilincini artırır.
Hikayeli Sorular: Deyimlerin çıkış hikayelerinden (Örn: Püf noktası) yola çıkarak anlamını soran kaliteli sorular.
Kalıp Bozma: “Damlaya damlaya nehir olur” gibi yanlış kullanımları tespit ettiren dikkat soruları.
Duygu Analizi: “Hangi deyim pişmanlık bildirir?” (Dizini dövmek) gibi duygu-deyim eşleştirmeleri.
Sıkça Sorulan Sorular
“Atı alan Üsküdar’ı geçti” deyim mi, atasözü mü?
Bu bir deyimdir. Çünkü bir öğüt vermez, sadece “fırsatın kaçtığı” durumunu anlatır. Cümle şeklinde olması kafanı karıştırmasın.
Özdeyiş ile Atasözü aynı şey mi?
Anlam olarak benzerdir (ikisi de özlü sözdür) ama kaynak olarak farklıdır. Atasözünün sahibi halktır (anonim), Özdeyişin sahibi bellidir (ünlü kişiler).
İşte deyimler ve atasözleri arasındaki farkı harika bir şekilde anlatan videomuz:
Deyimler ve Atasözleri Arasındaki Farklar
Bu video, “Unutma” taktiği gibi pratik yöntemlerle konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.