6.Sınıf Ses Olayları-2
Ses olayları maceramız devam ediyor! Kelimelerin içinde kaybolan ünlüler (ünlü düşmesi), aniden ortaya çıkan harfler (türeme) veya kelimelerin birbirine bağlanması (ulama)… Türkçenin bu ilginç ses kurallarını ne kadar iyi biliyorsun? Bu testimizde dikkatini test edecek ve ses olayları konusundaki ustalığını göstereceksin.
Test Tamamlandı!
6. Sınıf Ses Olayları Testi Çöz-2 ve Kelimelerin Değişimini Fark Et
Türkçe’de kelimelere ek getirildiğinde bazı sesler kaybolur (düşer), bazıları şekil değiştirir (daralır), bazıları ise sonradan ortaya çıkar (türer). 6. Sınıf Ses Olayları Testi Çöz-2 sayfamızda, özellikle yazım kuralları sorularının vazgeçilmezi olan Ünlü Düşmesi ve Ünlü Daralması konularını inceleyeceksin. Kelimelerin doğru yazılışını öğrenmek ve sınavlarda puan kaybetmemek için sitemizdeki ücretsiz online test imkanlarından hemen faydalanabilirsin.
1. Ünlü Düşmesi (Hece Düşmesi)
Kural: İki heceli bazı sözcükler, ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında ikinci hecedeki dar ünlü (ı, i, u, ü) düşer. Buna ünlü düşmesi denir.
Örnekler:
Burun + -u – Burnu (“u” düştü)
Akıl + -ı – Aklı (“ı” düştü)
Şehir + -e – Şehre (“i” düştü)
Dikkat: Ünlü düşmesi olması gereken yerde sesi düşürmeden yazmak (Örn: Burunu kanadı) Yazım Yanlışıdır!
2. Ünlü Daralması
Kural: Sonu geniş ünlüyle (-a, -e) biten fiillere, şimdiki zaman eki “-yor” geldiğinde, bu geniş ünlüler daralarak -ı, -i, -u, -ü seslerine dönüşür.
Örnekler:
Başla- + -yor – Başlıyor (“a”, “ı” oldu)
Gülme- + -yor – Gülmüyor (“e”, “ü” oldu)
Bekle- + -yor – Bekliyor (“e”, “i” oldu)
İstisna: “Ye-” ve “De-” fiilleri de daralmaya uğrar: Yiyor, Diyor.
3. Ünsüz Türemesi (İkizleşme)
Kural: Bazı kelimeler (genellikle Arapça kökenli) etmek, olmak gibi yardımcı fiillerle birleşirken veya ek alırken sonundaki ünsüz harf ikizleşir.
Örnekler:
His + etmek – Hissetmek (S türedi)
Af + etmek – Affetmek (F türedi)
Hak + -ı – Hakkı (K türedi)
Neden Testvakti.net?
Testvakti.net, yazım kurallarını pekiştirir.
Yazım Yanlışı Analizi: “Ağızı” mı “Ağzı” mı? “Bekleyen” mi “Bekliyen” mi? (Doğrusu: Bekleyen!) gibi karıştırılan noktaları öğreten kaliteli sorular.
Kaynaştırma Harfi Farkı: Türeme ile kaynaştırma harfini (y, ş, s, n) ayırt etmeni sağlayan alıştırmalar.
LGS Temeli: 8. sınıftaki “Yazım Kuralları” sorularının %50’si ses olaylarına dayandığı için buraya sağlam zemin hazırlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Her “-yor” eki alan kelimede daralma olur mu?
Hayır! Kelimenin kökü zaten ünsüzle bitiyorsa daralma olmaz. Sadece araya yardımcı ses girer.
Gel-iyor (Burada daralma YOKTUR, çünkü kök “Gel”. “i” sesi yardımcı sestir.)
Sakla-ıyor $\rightarrow$ Saklıyor (Burada daralma VARDIR, çünkü kök “Sakla”).
Özel isimlerde ünlü düşmesi olur mu?
Hayır, özel isimlerde (yer adları, kişi adları) düşme yazıda gösterilmez.
Gönül’e (Doğru), Gönl’e (Yanlış – Kişi ismiyse).