8.Sınıf Büyük Millet Meclisine Karşı Çıkarılan Ayaklanmalar
Milli Mücadele’nin en zorlu dönemlerinden birine hazır mısın? Yeni kurulan Büyük Millet Meclisine karşı çıkan ayaklanmalar ve bu isyanlara karşı verilen mücadeleyi konu alan testimiz yayında. TBMM’nin vatanın bütünlüğünü korumak için attığı adımları ne kadar bildiğini göster!
8. Sınıf BMM’ye Karşı Çıkarılan Ayaklanmalar Testi ve Konu Özeti
23 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisi’nin açılması, hem işgalci İtilaf Devletleri’ni hem de otoritesini kaybeden İstanbul Hükümeti’ni rahatsız etti. Meclisi yok etmek ve Milli Mücadele’yi bitirmek için ülkenin dört bir yanında isyanlar kışkırtıldı. Bu testte, “Kardeş kanı dökülen” bu zorlu süreci, isyanların kimler tarafından çıkarıldığını ve Meclis’in otoritesini korumak için hangi sert tedbirleri aldığını öğreneceksin.
Ayaklanmaların Nedenleri ve Çeşitleri
Ayaklanmaları çıkaran gruplara göre 4 başlıkta inceliyoruz:
Doğrudan İstanbul Hükümeti’nin Çıkardığı Ayaklanmalar: Amaçları Kuvâ-yı Millîye’yi yok etmektir. (Ahmet Anzavur Ayaklanması, Kuvâ-yı İnzibatiye / Halifelik Ordusu).
İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri’nin Ortaklaşa Çıkardığı Ayaklanmalar: Halkın dini duygularını istismar ederek çıkarılmıştır. (Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı, Yozgat, Konya, Afyon Ayaklanmaları).
Azınlıkların Çıkardığı Ayaklanmalar: İşgallerden cesaret alıp kendi devletlerini kurmak isteyen Rum ve Ermenilerin çıkardığı isyanlardır. (Pontus Rum, Ermeni İsyanları).
Kuvâ-yı Millîye Yanlısı Olup Sonradan Ayaklananlar: Düzenli orduya girmek istemeyen, emir altına girmeyi reddeden eski şeflerin isyanıdır. (Çerkez Ethem, Demirci Mehmet Efe).
BMM’nin Ayaklanmalara Karşı Aldığı Önlemler
Meclis, otoritesini korumak için Yasama, Yürütme ve Yargı güçlerini kullanmıştır:
Hıyanet-i Vataniye Kanunu: İsyan edenlerin vatan haini sayılıp cezalandırılacağı kanun çıkarıldı (Yasama yetkisi).
İstiklal Mahkemeleri: Yargılamaların hızlı yapılması için milletvekillerinden oluşan mahkemeler kuruldu (Yargı yetkisi).
Anadolu Ajansı: Halkı doğru bilgilendirmek ve kara propagandayı önlemek için kuruldu.
Karşı Fetva: İstanbul Hükümeti’nin fetvasına karşı, Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi’den Milli Mücadele’nin haklılığına dair fetva alındı.
Neden Testvakti.net?
Testvakti.net, LGS’nin ayırt edici detaylarını öğretir.
Güçler Birliği İlkesi: Milletvekillerinin mahkemede yargıç olarak görev yapmasının “Güçler Birliği” (Yasama-Yargı iç içe) anlamına geldiğini öğreten sorular.
Harita Bilgisi: Ayaklanmaların çıktığı bölgeleri harita üzerinde analiz eden görsel içerik.
Neden-Sonuç: Kuvâ-yı Millîye şeflerinin isyan etmesinin, Yunanlıların ilerlemesini nasıl kolaylaştırdığını gösteren analiz soruları.
Sıkça Sorulan Sorular
Çerkez Ethem neden isyan etti?
Çerkez Ethem başlangıçta en büyük kahramanlardan biriydi. Ancak TBMM “Düzenli Ordu”yu kurunca, kendi birliklerini (Kuvâ-yı Seyyare) dağıtmak ve komutanların emrine girmek istemediği için isyan etti.
İstiklal Mahkemeleri neden kuruldu?
Ayaklanmaları en kısa sürede bastırmak, asker kaçaklarını önlemek ve Meclis’in otoritesini kesin olarak sağlamak için kurulmuştur. Kararları kesindir, itiraz edilemez.